В 2020 году при поддержке Австрии действительно готовились переговоры Александра Лукашенко с оппозицией для остановки репрессий и урегулирования кризиса в стране. Но официальный Минск отказался в них участвовать. Об этом в Facebook рассказал советник лидерки демсил Светланы Тихановской Франак Вячорка.
Вячорка отреагировал на интервью экс-дипломата Андрея Бушило, который рассказал, что после выборов 2020 года европейские дипломаты предлагали провести в Вене круглый стол между Александром Лукашенко и оппозицией, чтобы прекратить репрессии в стране. Бушило лично передавал эту информацию главе МИД Владимиру Макею. Но власть всерьез эту идею не рассматривала.
Советник Тихановской рассказал, как развивались события со стороны оппозиции. Вячорка отметил, что переговоры готовились Офисом Светланы Тихановской вместе с Австрией, международными посредниками, международной организацией Centre for Humanitarian Dialogue (HD) и австрийским дипломатом Мартином Сайдиком, который с ней сотрудничал.
Вячорка привел хронологию событий. По его словам, продвигать идею круглого стола с режимом Светлана Тихановская начала на встрече с министром иностранных дел Австрии Александером Шалленбергом 21 сентября 2020 года. Затем было еще несколько значительных встреч, а в конце октября Тихановская в Вене на встрече с президентом Австрии Александром Ван дер Белленом, канцлером Себастьяном Курцем и министром Шалленбергом передает им подготовленный план мирного урегулирования.
«Ён прадугледжвае два этапы. Спачатку — папярэднія кансультацыі без папярэдніх умоваў, у тым ліку з прызначанымі Лукашэнкам прадстаўнікамі. Пасля — паўнавартасныя палітычныя перамовы, для якіх неабходныя вызваленне палітвязьняў, спыненне рэпрэсіяў і гарантыі бясьпекі ўдзельнікаў. Мэта — выхад з крызісу. Абмяркоўваюцца таксама міжнародныя гарантыі, пераходны пэрыяд і магчымыя ўмовы мірнай перадачы ўлады. Шаленбэрг пацьвярджае гатоўнасьць Аўстрыі быць пасярэднікам, але адзначае, што ня бачыць жадання Лукашэнкі ўдзельнічаць у дыялёгу», — рассказал Вячорка.
В мае-июле 2021 года команда Тихановской предложила канцлеру Австрии Курцу созвать международную конференцию для поиска мирного выхода из беларусского кризиса. Курц поддержал инициативу. Но Швейцария, которой предложили присоединиться к конференции, заявила, что для ее участия в качестве соорганизатора необходимо присутствие всех политических сторон.
«Гэта становіцца галоўнай праблемай: мы гатовыя да перамоваў, міжнародныя пасярэднікі гатовыя дапамагаць, але ад рэжыму згоды няма. Мы зноў зьвяртаемся да ICEUR і Марціна Сайдзіка, прапануем арганізаваць у Вене асобныя экспэртныя дыскусіі пра перамовы паміж уладамі і дэмакратычнымі сіламі. Паралельна аўстрыйскі ўрад рыхтуе канфэрэнцыю высокага ўзроўню. У праекце праграмы прадугледжваецца ўдзел прадстаўнікоў беларускага рэжыму. Аўстрыя накіроўвае адпаведныя запрашэньні. Мяркуецца, што частка дыскусіяў адбудзецца ў закрытым фармаце, дзе людзі змогуць выказвацца свабодней. Аўстрыйскі бок запрашае на канфэрэнцыю ў тым ліку Ўладзімера Макея і Сяргея Лаўрова. Але 10 лістапада Макей публічна называе венскую ініцыятыву „бессэнсоўнай“ і „недружалюбным крокам“ у адносінах да Беларусі. Ён абвяшчае, што ніводзін беларускі чыноўнік не прыедзе. Лаўроў таксама крытыкуе прапанаваны фармат дыялёгу. Паводле аўстрыйскай дэпутаткі Эвы Эрнст-Дзедзіч, беларускія ўлады спачатку праяўлялі цікавасьць, але пасьля адмоўнай рэакцыі Расеі вырашылі не ўдзельнічаць», — рассказал советник Тихановской.
Несмотря на отказ Минска, конференция в Вене проходит с участием Тихановской, представителей Австрии, еврокомиссара, более десяти министров европейских стран, представителей США, ОБСЕ и беларусских демократических сил.
«Але прадстаўнікоў Лукашэнкі няма. Непасрэдныя перамовы так і не пачынаюцца. Мы шукалі пасярэднікаў, распрацоўвалі канкрэтныя прапановы, абмяркоўвалі гарантыі, рыхтавалі закрытыя сустрэчы, пераконвалі эўрапейскія ўрады. Мы былі гатовыя размаўляць нават з прадстаўнікамі Лукашэнкі, калі гэта магло спыніць гвалт і прывесьці да новых выбараў. Мы ня ставілі папярэдніх умоваў для пачатку кансультацыяў. Але заўсёды настойвалі, што сапраўднае палітычнае ўрэгуляваньне немагчымае без вызвалення палітвязьняў і спынення рэпрэсіяў. У 2020−2021 гадах існаваў рэальны шанец паспрабаваць арганізаваць мірны палітычны працэс. Аўстрыя была гатовая дапамагчы. Міжнародныя пасярэднікі шукалі шляхі. Лукашэнка так хацеў утрымацца пры ўладзе, што баяўся любых спробаў размаўляць з беларусамі. У выніку Беларусь рукамі Лукашэнкі была ўцягнутая ў вайну, а беларусы заплацілі за гэта рэпрэсіямі, суверэнітэтам і трапілі ў ізаляцыю», — констатировал Вячорка.